Zoekopdracht
Segment





Aantal wielen




Locatie van bewaring

Kempische kruiwagen

Kempische kruiwagen, Karrenmuseum Essen

Classificatie

RegistratienummerV 2013-0003
BouwperiodeOnbekend
Locatie van bewaringKarrenmuseum

Typologering

SegmentLand- en tuinbouwvoertuigen
Hoofdgroep1-wielige voertuigen
TypologieKempische kruiwagen

Het eenvoudigste wielvoertuig was de kruiwagen. De hoofdconstructie bestond uit twee naar elkaar toe lopende bomen (berries), verbonden door drie of meer verbindingsregels (scheien) of door de opgespijkerde bodemplanken. Aan de kant waar de bomen dicht bij elkaar kwamen, was een steunwiel gemonteerd. Aan de andere kant waar de bomen weken, waren handvatten gemaakt. Het onderscheid tussen de verschillende modellen werd bepaald door functie en door plaatselijke traditie. De verschillen zaten vooral in de diameter van het wiel, de constructie van de poten en van de opbouw: plat met alleen kopplanken, met afneembare zijleren en achterschot, of met een vaste bak.
Bij deze bakkruiwagen gaat door de naaf een as die aan weerskanten uitsteekt. Aan beide zeiden in de naaf werden 8 spaken bevestigd waarrond 4 velgen en een ijzeren wielband, waardoor de totale hoogte van het wiel op 57 centimeter komt. Bij de stilstaande kruiwagen rusten de berries op houten poten die verstevigd worden door 2 ijzeren latten die V-vormig werden opgesteld. De berries zijn ongeveer 180 centimeter lang. Vanaf de handgreep tot aan de poot is de berrie het meest gebogen. Het deel van de berrie onder de bak loopt lichtjes, bijna onmerkbaar, terug omhoog. Het bodemvlak bestaat uit planken van voor naar achter, langs de berries, op de dwarsbalkjes genageld. Aan weerskanten van de berries steekt de bodem enkele centimeters naar buiten uit. Op de berries, schuin boven het wiel staat het hoofdbord dat met de bodem een hoek van ongeveer 60° vormt. Bovenaan het hoofdbord bevindt zich een 'zoom' of rand waardoor 4 scheien gaan, die het hoofdbord en de bodem verbinden en waartegen eveneens planken zijn genageld. Het hoofdbord wordt door twee schuinstaande stokjes gestut. De zijkanten en de voorkant worden afgesloten door 'sponnen' die op de bodem werden aangebracht, zodat de kruiwagen een bak had.

Gebruik.
Door het lage laadvlak van de kruiwagen konden ook zware lasten zonder al te veel moeite opgeladen worden. Op de boerderij werd de kruiwagen dan ook dagelijks gebruikt: voor het wegvoeren van stalmest naar de mesthoop, voor het vervoer van dierenvoerder en melkbussen. De kruiwagen was het goedkoopste vervoermiddel voor de kleine man die daarmee alle mogelijke zaken, ook personen, vervoerde, soms kilometers ver.

Afmetingen.
Bruto- maten: L X B X H: 200cm X 67cm X 74cm
Breedte wielband: 5cm
Diameter: 57cm

Het Karrenmuseum is een Erkend Museum in Vlaanderen